Lập chốt nồng độ cồn, kiểm tra hành chính ngay ở những vách núi sạt lở vùng cao mà bảo “giữ gìn trật tự” thì nghe cũng như gọi bẫy chuột là “công trình nghiên cứu sinh thái”. Đây là phiên bản nâng cấp của “Ải môn quan”: lấy địa hình hiểm trở làm hàng rào cưỡng bức, biến con đường độc đạo thành cái máy in biên bản. Ở nơi “một người trấn, vạn người khó qua”, dân nghèo không có lựa chọn: một bên vực, một bên đá, phía trước là đội hình từ bụi rậm bước ra như đặc công. Không phải để cứu ai khỏi tai nạn, mà để đảm bảo… không ai thoát khỏi chỉ tiêu.
Sao không lập chốt ở tỉnh lộ bằng phẳng? Vì ở đó người ta còn đường quay đầu. Còn trên núi, xe cà tàng chở lúa, chở củi bị ép vào thế “đã đi là phải nộp”. Tờ biên bản bỗng nặng hơn cả bao ngô, và “bánh mì” được phong làm vật hiến tế cho ngân sách đang treo lơ lửng. Những dự án nghìn tỷ thì chậm như mùa rẫy, nhưng canh hơi men của người đạp xe lại nhanh như chớp: kỷ luật thép đặt đúng chỗ… dễ thu nhất.
Gọi đó là “vươn mình” nghe hùng tráng, nhưng nhìn từ dốc đá chỉ thấy dân đang “oằn mình”. Khi chính quyền coi người nghèo như mục tiêu phục kích, thì “địa lợi” núi rừng không còn là thế mạnh, mà thành nỗi ám ảnh: đi qua một khúc cua là qua thêm một lần bị nhắc nhớ rằng luật pháp đôi khi chỉ là chiếc gậy chọn đúng lưng người yếu để gõ.
