Đề xuất giao Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện việc kiểm tra hành chính đối với tổ chức và hoạt động của luật sư tại các địa phương đang gây ra một làn sóng quan ngại sâu sắc trong giới tư pháp Việt Nam.
Theo Dự thảo sửa đổi liên quan đến quản lý luật sư, – mô hình quản trị vốn đang dừng ở cấp tỉnh nay có xu hướng lan rộng xuống tận cấp cơ sở tức cấp xã.
Theo giới chuyên gia pháp lý, nếu đề xuất này trở thành hiện thực, không gian độc lập một yếu tố sống còn của nghề luật sư sẽ bị thu hẹp đến mức báo động, đẩy nền tư pháp vào một tình trạng thiếu tính khách quan.
Với lý do, Chính quyền cấp xã thường xuyên là đối tượng bị khiếu nại, khiếu kiện trong các vụ việc tranh chấp đất đai hoặc đền bù giải tỏa. Trong những tình huống này, luật sư là người đại diện cho dân để đối trọng với chính quyền.
Do đó, việc trao quyền kiểm tra hoạt động luật sư cho chính đối thủ của họ trong một vụ kiện là hành động “vừa đá bóng vừa thổi còi” khó có thể chấp nhận được.
Khi đó, ranh giới giữa quản lý hành chính và áp lực nghề nghiệp sẽ bị xóa nhòa, khiến luật sư dễ rơi vào tình trạng chọn sự im lặng thay vì bảo vệ công lý để tránh bị gây khó dễ ngay tại địa bàn hành nghề.
Bên cạnh đó, nghề luật là một lĩnh vực đặc thù với hệ thống quy tắc đạo đức và nghiệp vụ hết sức phức tạp. Việc để cán bộ cấp xã là những người không được đào tạo chuyên sâu về quản lý, kiểm tra luật sư là một nghịch lý khó có thể chấp nhận được.
Kinh nghiệm từ các quốc gia có nền tư pháp phát triển cho thấy, sự độc lập của luật sư chính là thước đo của một xã hội dân chủ.
Giới Luật sư cần một khoảng không đủ rộng để thực hiện thiên chức mà không phải lo sợ sự kiểm tra chồng chéo từ mọi tầng nấc hành chính.
Một nền tư pháp mạnh không phải là một nền tư pháp quản lý theo kiểu “vây ráp” như chính quyền Việt nam đang tiến hành như hiện nay.
Hồng Lĩnh – Thoibao.de
