Sự kiện vinh danh các cán bộ cấp cao có nhiều đóng góp cho Đảng và Nhà nước diễn ra vào chiều ngày 30/3/2026 vừa qua đã bất ngờ trở thành tâm điểm của những tranh luận pháp lý và hoài nghi từ dư luận.
Điểm mấu chốt gây bối rối không nằm ở việc Thủ tướng Phạm Minh Chính có xứng đáng được khen thưởng hay không, mà nằm ở sự bất nhất khó hiểu giữa hai cơ quan truyền thông hàng đầu: Báo Nhân Dân và VnExpress.
Trong khi báo Nhân Dân cơ quan ngôn luận của Đảng khẳng định Thủ tướng được trao Huân chương Độc lập hạng Nhất, thì tờ báo điện tử có lượng truy cập lớn nhất Việt Nam lại đưa tin khác khi cho rằng đó là Huân chương Quân công hạng Nhất.
Sự sai lệch này không chỉ là một lỗi kỹ thuật báo chí đơn thuần, mà nó chạm đến những quy định ngặt nghèo của Luật Thi đua, Khen thưởng năm 2022 và bản chất quá trình cống hiến của một chính trị gia đang chuẩn bị rời nhiệm sở.
Nhìn lại lịch sử công tác của ông Phạm Minh Chính, sự nghiệp của ông được chia làm 2 giai đoạn rõ rệt, đó là: thời gian trong lực lượng vũ trang và lĩnh vực dân sự.
Dù ông Chính xuất thân từ ngành Công an và từng giữ chức Thứ trưởng Bộ Công an với quân hàm Trung tướng vào năm 2010, nhưng từ tháng 8/2011, ông đã chính thức chuyển sang ngạch dân sự khi đảm nhiệm vị trí Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh.
Kể từ đó đến nay, dù tham gia Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương hay Đảng ủy Công an Trung ương với tư cách Thủ tướng, ông Chính đã không còn nằm trong biên chế của lực lượng vũ trang.
Khi đối chiếu với Điều 41 của Luật Thi đua, Khen thưởng, Huân chương Quân công hạng Nhất yêu cầu cá nhân phải có quá trình cống hiến lâu dài trong lực lượng vũ trang hoặc lập thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và củng cố quốc phòng.
Đáng chú ý, theo quy định: muốn đạt Huân chương Quân công hạng Nhất các cá nhân phải có hạng Nhì trước đó ít nhất 10 năm. Hồ sơ hiện tại của Thủ tướng chỉ ghi nhận ông Chính đã có Huân chương Quân công hạng Ba.
Vì vậy việc trao Huân chương Quân công hạng Nhất cho ông Phạm Minh Chính là điều hoàn toàn không chính xác.
Ở chiều ngược lại, thông tin từ Báo Nhân Dân về việc trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất có vẻ phù hợp hơn về mặt logic chính trị dành cho một lãnh đạo đứng đầu Chính phủ.
Theo đó, Huân chương Độc lập được thiết kế để tôn vinh những người có công lao to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ở các vị trí lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước.
Tuy nhiên, việc VnExpress đồng loạt đưa tin trao Huân chương Quân công, là một loại huân chương dành riêng cho lực lượng vũ trang cho cả Thủ tướng và các lãnh đạo dân sự khác như ông Nguyễn Văn Nên hay ông Phan Đình Trạc…, là thông tin sai sót hết sức nghiêm trọng.
Trong bối cảnh công cuộc chống tham nhũng đang diễn ra quyết liệt, việc sở hữu các huân chương “cao quý” được coi là một lệnh bài hay phiếu bảo hiểm pháp lý nếu chẳng may bị truy tố trước pháp luật.
Tuy nhiên, nếu tấm huân chương đó được trao tặng một cách nhầm lẫn như vừa kể, nó sẽ khiến giá trị tinh thần và ý nghĩa chính trị cũng như pháp lý sẽ sụt giảm nghiêm trọng.
Việc làm rõ Thủ tướng thực sự nhận huân chương gì từ ông Tô Lâm không chỉ là để đính chính một thông tin báo chí, mà là để khẳng định tính tôn nghiêm của hệ thống khen thưởng quốc gia.
Nói tóm lại, dù là Huân chương Quân công hay Độc lập, thì tấm huân chương trao cho Thủ tướng Phạm Minh Chính trước khi ông về làm “người tử tế” cần phải đảm bải tính chính xác và sự minh bạch.
Một hệ thống chính trị chính danh không thể cho phép sự lập lờ thiếu minh bạch. Đã đến lúc các cơ quan chức năng cần có một lời giải thích chính thức để rộng đường dư luận.
Đồng thời mọi sự ghi nhận công trạng cho người có công phải bắt đầu từ sự thượng tôn pháp luật, thay vì những “thỏa hiệp” trước giờ hạ cánh.
Trà My – Thoibao.de
