Việt Nam đang nói rất nhiều về “kỷ nguyên vươn mình”, nhưng nhìn vào câu chuyện năng lượng thì lại thấy một nghịch lý, càng vươn thì lại càng lệ thuộc.Sau xăng dầu, giờ đến điện, lĩnh vực đáng lẽ phải là nền tảng của tự chủ quốc gia. Nắng nóng không phải là nguyên nhân cốt lõi, bởi năm nào cũng có nắng, nhưng năm nay và những năm sau lại có nguy cơ thiếu điện trầm trọng. Lý do là nhà nước khuyến khích xe điện, hạn chế xe xăng, thì việc nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh là điều hoàn toàn có thể dự báo, nhưng hệ thống điện lại không được chuẩn bị tương xứng.
Đến khi nguy cơ thiếu điện, cắt điện xuất hiện, giải pháp được đưa ra lại không phải là tối ưu nguồn lực trong nước, mà Thủ tướng yêu cầu Bộ Công thương tăng nhập điện từ Lào và Trung Quốc về miền Bắc trong những năm tới. Việt Nam thực tế không thiếu nguồn điện. Than, khí, thủy điện đều có, chưa kể làn sóng đầu tư điện gió và điện mặt trời của khu vực tư nhân trong những năm qua đã tạo ra một lượng công suất đáng kể.
Điện do người dân tự sản xuất thì không được ghi nhận giá trị. Trong khi đó, điện nhập khẩu lại được ưu tiên mở đường. An ninh năng lượng là bài toán của cơ chế vận hành, của sự nhất quán trong chính sách, và của việc có dám trao quyền cho thị trường hay tiếp tục giữ thế độc quyền. Nếu vẫn giữ cách làm hiện tại, siết đầu vào của dân, bóp đầu ra của doanh nghiệp, nhưng lại mở cửa nhập khẩu, thì cái gọi là “vươn mình” rất có thể chỉ là… vươn cánh tay ra ngoài để đi mua điện.










