Trong những năm gần đây, giới quan sát kinh tế – chính trị trong và ngoài nước liên tục đưa ra những cảnh báo cho nền kinh tế Việt Nam, đó là, cần phải thật sự coi chừng sự hồi sinh của các bóng ma từng khuynh đảo một thời như các vụ đại án Việt Á hay Vạn Thịnh Phát.
Đây là những biểu hiện rõ nét nhất của cơ chế “tư bản thân hữu” đang ngày càng bám rễ sâu vào cấu trúc quyền lực chính trị ở nước này, và làm xói mòn lòng tin của người dân vào hệ thống quản trị quốc gia.
Nhìn lại quá khứ để thấy rõ công thức tạo ra một đại án kinh hoàng như vụ Việt Á hay Vạn Thịnh Phát…, trong một môi trường quản trị lỏng lẻo và thiếu cơ chế kiểm soát độc lập như ở Việt Nam hiện nay.
Lợi dụng thời điểm dịch bệnh Covid-19 hiểm nghèo, Ban Chỉ đạo phòng chống dịch khi đó do Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đứng đầu và Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long làm phó ban đã lựa chọn bộ kit test cùng giải pháp cách ly tập trung triệt để làm chiến lược trọng tâm.
Chính quyết định định hình chiến lược này và biến vật liệu kit test thành cỗ máy hái ra tiền cho bất kỳ nhóm lợi ích nào được Ban Chỉ đạo chọn mặt gửi vàng.
Chỉ đến khi Bộ Công an chính thức khởi tố và bắt giam cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cùng hàng loạt quan chức cấp cao, người dân mới ngỡ ra rằng họ đã bị dắt mũi bởi một hệ thống quyền lực được tư nhân hóa bởi các nhóm lợi ích thân hữu.
Công thức tương tự cũng được lặp lại trong đại án Vạn Thịnh Phát, nơi nữ tiểu thương “vô danh” Trương Muội bất ngờ lột xác thành tỷ phú Trương Mỹ Lan, bà chủ của một hệ thống cao ốc dày đặc với những Bất Động sản đắc địa bậc nhất ở TP. Hồ Chí Minh.
Dưới sự chống lưng của các lãnh đạo chóp bu của Đảng, bà Trương Mỹ Lan đã biến ngân hàng SCB thành cây ATM rút tiền riêng cho gia đình thông qua một thủ đoạn lấy ngân sách dự án sau để trả lãi cho dự án trước.
Tất cả đều “thông đồng, bén giọt” nhờ vào một thế lực hùng mạnh đứng sau bảo kê, và họ dựng lên hào quang truyền thông và liên tục trao huân chương để che đậy những khoản nợ xấu khổng lồ đã ngốn sạch nguồn lực của quốc gia.
Và giờ đây, khi dư âm của những đại án tỷ đô như vừa kể chưa kịp nguôi ngoai, sự xuất hiện trở lại của Nguyễn Đăng Khoa, tức Khoa khàn – là nhân vật từng gây tranh cãi lớn 10 năm trước đây, và gắn liền với những tai tiếng tày đình tại Dự án Khu đô thị mới Thủ Thiêm.
Đây là một đàn em thân cận của cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, kẻ đang tạo ra những dự cảm chẳng lành cho toàn bộ nền kinh tế Việt Nam trong tương lai gần.
Sự trở lại của Khoa khàn càng trở nên đáng chú ý hơn khi nó song hành với những toan tính với Siêu Dự án Trục đại lộ cảnh quan Sông Hồng với nguồn vốn đầu tư lên tới hàng chục tỷ USD.
Đây là một Dự Án khổng lồ mà giới phân tích quốc tế đã sớm dự báo có nguy cơ cao sẽ đổ vỡ hoặc bị bỏ dở giữa chừng, và sẽ để lại những hệ lụy tài chính khổng lồ cho nền kinh tế Việt Nam trong một thời gian dài.
Căn bệnh nuông chiều các doanh nghiệp thân hữu, và việc dung túng cho các nhóm lợi ích vẽ ra các siêu dự án mang tính phô trương đang phản ánh sự bất lực mang tính hệ thống trong việc kiểm soát quyền lực tại Việt Nam.
Khi các quyết sách kinh tế không còn phục vụ lợi ích cộng đồng mà trở thành công cụ để phô trương thanh thế hoặc làm giàu cho một nhóm nhỏ, đất nước sẽ đối mặt với rủi ro sụp đổ, và niềm tin xã hội tiếp tục bị lụi tàn.
Nói tóm lại, chừng nào tư duy “đổi chác” chính sách và bảo kê tư bản vẫn còn ngự trị trong suy nghĩ của các lãnh đạo hàng đầu ở Việt Nam, thì những bóng ma như Việt Á hay Vạn Thịnh Phát sẽ mãi là nỗi ám ảnh thường trực, và nó còn tàn phá đất nước nặng nề hơn.
Trà My – Thoibao.de
