Nghe qua, đề xuất của Bộ Công an mang vẻ rất… tử tế: chia sẻ gánh nặng với Tòa án Nhân dân Tối cao vì phạm vi hướng dẫn Bộ luật Hình sự quá rộng. Nhưng châm biếm ở chỗ, trong nhà nước pháp quyền, điều người ta dè chừng không phải ai “giúp sức”, mà là giúp đến mức nào thì chạm ranh giới quyền lực. Bởi cơ quan điều tra đề nghị tham gia hướng dẫn cách áp dụng luật hình sự — thứ sau cùng chi phối xét xử — dễ làm bật lên câu hỏi lớn hơn chuyện kỹ thuật: liệu đây là phối hợp liên ngành, hay xu hướng quyền lực điều tra tiến thêm một bước vào không gian tư pháp?
Lập luận “giảm áp lực cho tò a” nghe mềm mại, nhưng cũng khiến người ta nhớ nhiều cuộc mở rộng quyền lực thường bắt đầu bằng ngôn ngữ hỗ trợ. Hôm nay là cùng hướng dẫn, ngày mai có thể là cùng định nghĩa cách hiểu luật. Mà trong tư pháp, ai góp phần định nghĩa luật, người đó chạm tới quyền lực rất lớn. Châm biếm nhất là nếu tòa án vốn được thiết kế như nơi giữ thế cân bằng cuối cùng, thì việc cơ quan buộc tội muốn chen vai vào khâu diễn giải luật dễ tạo cảm giác vừa điều tra, vừa góp phần định nghĩa cách xét xử. Một mô hình khiến ranh giới giữa truy tố và phân xử bớt sắc nét đi.
Câu chuyện không nằm ở thiện chí của Bộ Công an, mà ở nguyên tắc: quyền lực càng mạnh càng cần giới hạn rõ. Bởi tư pháp mạnh không phải vì nhiều cơ quan cùng chạm vào, mà vì có những đường ranh không ai được bước qua. Và nếu “giúp sức” làm mờ ranh giới đó, câu hỏi công chúng đặt ra sẽ không còn là giảm áp lực cho tòa, mà là áp lực nào đang được tạo ra cho tư pháp.
https://www.facebook.com/share/p/18MuJQpmYC/
