Phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước Tô Lâm vào ngày 17/6/2026, tại buổi làm việc với Thường trực Ban Chỉ đạo tổng kết 100 năm Đảng Cộng sản lãnh đạo Việt Nam ngay lập tức thu hút sự chú ý của giới quan sát quốc tế.
Bằng việc nhấn mạnh tầm nhìn 100 năm “phải thể hiện được khát vọng của dân tộc”, ông Tô Lâm dường như đang cố gắng định hình một di sản chính trị mang tính lâu dài của mình.
Theo giới phân tích, việc đưa ra những mục tiêu “tầm nhìn thế kỷ” này đang bộc lộ một khoảng cách rất lớn, và đầy mâu thuẫn. Giữa năng lực thực tiễn và tư duy của ông Tô Lâm vốn đang trái với các quy luật phát triển tất yếu của thế giới văn minh.
Theo đó, tư duy hoạch định chiến lược với tầm nhìn xa hàng thập kỷ hay cả thế kỷ thực chất chỉ phù hợp với hệ thống Kinh tế Kế hoạch tập trung kiểu Xô viết cũ, nơi mọi nguồn lực được điều phối theo mệnh lệnh chính trị của Đảng cầm quyền.
Ngược lại, đối với các quốc gia của thế giới văn minh hiện đại, từ hàng trăm năm nay sự phát triển bền vững của một quốc gia không được quyết định bằng những tham vọng chính trị mang tính giáo điều vừa kể.
Mà họ dựa trên 3 trụ cột nền tảng bắt buộc cần phải có, đó là: một Nhà nước Pháp quyền thực chất, một nền Kinh tế Thị trường hoàn chỉnh cùng với một hệ thống các tổ chức Xã hội Dân sự độc lập tham gia giám sát quyền lực nhà nước trên mọi khía cạnh.
Trên thực tế, tại Việt Nam đã chứng minh sự thất bại của tư duy Kinh tế Kế hoạch hóa, điển hình là Kế hoạch đưa Việt Nam cơ bản trở thành một “nước Công nghiệp hóa” vào năm 2020 dưới thời Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh đã hoàn toàn phá sản.
Cũng như, cho đến tận thời điểm hiện tại, nỗ lực ngoại giao của Việt Nam nhằm đề nghị Hoa Kỳ và các nước phương Tây công nhận quy chế nền Kinh tế Thị trường vẫn hoàn tòan bế tắc. Điều đó, đã phản ánh rõ nét sự chậm trễ trong việc cải cách thể chế để tương thích với tiêu chuẩn quốc tế.
Ở góc độ năng lực điều hành, vẫn theo giới phân tích quốc tế cũng chỉ ra một thực tế rằng, ông Tô Lâm vốn xuất thân là một Đại tướng Công an, ông có thể rất giỏi và nhạy bén trong việc đấu đá quyền lực ở thượng tầng để thâu tóm chiếc ghế tối cao.
Tuy nhiên, kiến thức quản trị quốc gia hiện đại và tầm nhìn chiến lược vĩ mô của ông dường như vẫn là một dấu hỏi lớn.
Minh chứng cho lỗ hổng này chính là kế hoạch sáp nhập, tinh giản bộ máy hành chính để rút gọn còn 34 tỉnh thành do chính ông khởi xướng.
Dù đã trôi qua hơn một năm, một dự án cải cách hệ thống hành chính mang tính cơ học đơn giản như vậy vẫn đang dậm chân tại chỗ, và chưa thể hoàn thành.
Công luận thấy rằng, một khi một kế hoạch hành chính ngắn hạn như vừa kể vẫn còn loay hoay còn chưa thể xử lý dứt điểm, thì việc người đứng đầu Đảng CSVN liên tục đưa ra các khái niệm về tầm nhìn 10 hay 20 năm…, chỉ là những lời tuyên bố “xáo rỗng” nhằm khỏa lấp sự lúng túng trong cách lãnh đạo.
Chính vì vậy, nếu không có những bước đi đột phá để thay đổi căn bản hệ điều hành thể chế, tôn trọng các quy luật khách quan của thị trường và tạo không gian cho sự phát triển của các tổ chức Xã hội Dân sự, thì những tuyên bố về tầm nhìn 100 của ông Tô Lâm sẽ mãi mãi chỉ dừng lại ở mức độ hô khẩu hiệu.
Nói tóm lại, cái gọi là tầm nhìn 100 năm chỉ thực chất nếu ông Tô Lâm dám bước qua tư duy XHCN theo lối cũ, để thay đổi hệ điều hành thể chế bằng những cải cách pháp quyền và kinh tế thị trường theo xu hướng chung của thế giới văn minh và phát triển.
Người dân và xã hội cần những giải pháp quản trị minh bạch, hiệu quả ngay trong hiện tại chứ không phải những chiếc bánh vẽ ở thời gian xa vời 100 năm tới được dựng lên để làm đẹp như vẫn thường thấy trong thời gian cầm quyền của ông.
Trà My – Thoibao.de
