Ngày 12/7/2026, Công an tỉnh Tuyên Quẩng Quyết định khởi tố thêm 15 người với tội danh “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” đã cho thấy những gì diễn ra tại điểm thi Trường Chuyên Tuyên Quang không phải là sai phạm cá nhân, mà là một đường dây gian lận có tổ chức với quy mô lớn.
Ngay lập tức, công luận đã đặt ra hàng loạt câu hỏi lớn. Đó là: Làm thế nào ông Nguyễn Hà Duy, một giáo viên môn Toán, với vai trò thư ký điểm thi, có thể hướng dẫn các thí sinh làm bài tại 14 phòng thi khác nhau trong một khoảng thời gian làm bài thi hết sức ngắn ngủi?
Hơn nữa, môn Toán vốn là môn thi trắc nghiệm với 24 mã đề khác nhau. Để “hỗ trợ” cho 14 phòng thi, ông Duy không thể đi từng bàn, gặp từng thí sinh để chỉ bài một cách thủ công.
Khả năng cao là một bộ đáp án đã được thầy Duy giải và photo copy sẵn, sau đó được đưa cho các thí sinh ở phòng thi. Nếu điều này là sự thật, đây không còn là sự gian lận lén lút, mà là một hành vi trắng trợn ngay giữa thanh thiên bạch nhật.
Từ sự táo tợn vừa kể dẫn đến một dấu hỏi lớn về trách nhiệm của lực lượng giám thị. Theo quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo, mỗi phòng thi luôn có 2 giám thị bên trong, và cứ mỗi 2 đến 3 phòng thi lại có 1 giám sát viên hành lang túc trực.
Khi ông Nguyễn Hà Duy di chuyển qua lại và vào bên trong 14 phòng thi để “tuồn bài” cho các thí sinh, chắc chắn toàn bộ hệ thống giám thị đều nhìn thấy.
Vậy tại sao họ lại im lặng? Họ đã làm gì vào thời điểm đó? Sự im lặng đồng lõa của ít nhất 28 giám thị và khoảng 5 giáo viên giám sát hành lang chỉ có thể giải thích bằng hai khả năng. Hoặc họ bị đe dọa, ép buộc, hoặc họ đã nhận được một chỉ lệnh tuyệt đối từ bà Trần Thị Thu Hằng, người giữ vai trò Trưởng điểm coi thi tại đây.
Việc 15 người bị khởi tố thêm vào ngày 12/7 càng cho thấy: hệ thống giám thị đã bị vô hiệu hóa hoàn toàn bởi một mệnh lệnh có tổ chức. Tuy nhiên, điều cốt lõi khiến dư luận quan tâm nhất chính là động cơ thực sự đằng sau vụ việc này là gì?
Giả thuyết về bệnh thành tích, hoàn toàn thiếu thuyết phục bởi lý do: bà Trần Thị Thu Hằng là hiệu trưởng của một trường khác, kết quả thi của học sinh Trường Chuyên Tuyên Quang tốt hay xấu không hề ảnh hưởng đến cá nhân bà Hằng.
Vậy động lực nào khiến một vị Trưởng điểm thi dám đánh đổi cả sự nghiệp, liều lĩnh chỉ đạo cấp dưới tạo điều kiện trái quy định cho thí sinh? Dư luận có quyền hoài nghi về một chiến dịch nâng điểm có chủ đích dành cho con em của một số quan chức lãnh đạo trong tỉnh, hoặc có thể là một cuộc mua bán điểm thi có tổ chức.
Công luận cho rằng, nếu không có những quyền lực “vô hình” chống lưng hoặc những nguồn lợi ích vật chất cực lớn, thì không một ai đủ can đảm để thực hiện một hành vi phạm pháp mang tính hệ thống như vậy.
Cuối cùng, một chi tiết khiến công chúng không khỏi bất bình là sự xuất hiện của bà Vương Ngọc Hà trong vai trò Trưởng ban Chỉ đạo kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông tỉnh Tuyên Quang.
Được biết, vào năm 2019, khi còn là Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Giang, bà Vương Ngọc Hà đã từng bị kỷ luật do liên quan đến vụ gian lận thi cử chấn động năm 2018 tại địa phương này.
Vì sao, một lãnh đạo từng chịu kỷ luật vì bê bối thi cử sau khi sáp nhập thành tỉnh Tuyên Quang lại tiếp tục được giao trọng trách đứng đầu Ban Chỉ đạo kỳ thi quốc gia của tỉnh?
Công luận cần một câu trả lời thẳng thắn, không né tránh từ Bộ Công An. Đó là: Ai là những thí sinh được nâng điểm? Cha mẹ của họ là ai? Và trách nhiệm của bà Vương Ngọc Hà đến đâu khi đẫ lặp lại sai phạm của chính mình?
Chỉ khi những câu hỏi này được trả lời, thì niềm tin của xã hội vào sự công bằng mới có cơ hội được cứu vãn.
Trà My – Thoibao.de
