Nếu một cuốn sách có thể khiến một chế độ phải dựng lên “ba lớp kiểm soát”, câu hỏi đáng suy nghĩ không phải là sách nguy hiểm đến mức nào, mà là quyền lực sợ điều gì trong những trang giấy ấy? Lịch sử, lãnh tụ, chủ quyền vốn là những chủ đề cần sự chính xác và trách nhiệm. Nhưng khi chúng được đặt dưới những tầng kiểm soát ngày càng dày, ranh giới giữa bảo đảm chất lượng và bảo vệ một cách nhìn duy nhất về lịch sử trở nên mong manh. Khi ấy, người kiểm duyệt không chỉ sửa một cuốn sách; họ có thể đang quyết định công chúng được phép biết đến bao nhiêu phần của sự thật.
Nhìn sang Hồng Kông, việc cảnh sát bắt người tại các hiệu sách độc lập vì những ấn phẩm bị cho là “phản động” lại càng cho thấy một nghịch lý chua chát: sách càng bị xem là nguy hiểm, quyền lực càng phải giải thích vì sao một vật thể vô tri lại đáng sợ đến thế. Một cuốn sách không có súng, không có quân đội, không có quyền lực cưỡng chế. Nó chỉ có chữ. Nhưng chữ có khả năng đặt câu hỏi, đối chiếu ký ức, phá vỡ những câu chuyện được đóng khung sẵn. Vì vậy, kiểm soát sách rốt cuộc không chỉ là kiểm soát giấy mực, mà là kiểm soát những câu hỏi mà xã hội được phép đặt ra.
Đáng lo nhất là khi cụm từ “an ninh chính trị” trở thành chiếc chìa khóa vạn năng để mở cánh cửa kiểm soát. Bởi nếu mọi khác biệt đều có thể bị gắn nhãn nguy hiểm, thì hôm nay là một cuốn sách lịch sử, ngày mai có thể là một bài nghiên cứu, một hiệu sách, rồi cuối cùng là chính quyền được quyền quyết định công dân nên nghĩ gì. Một xã hội tự tin vào lịch sử của mình không cần sợ những câu hỏi khó; chỉ một quyền lực thiếu tự tin mới xem một cuốn sách như một đối thủ chính trị.
https://www.facebook.com/share/p/1UiW5Q1t25/
